تاثیر آنتی بیوتیک بر عملکرد مغز

مجموعه :سلامت روان

تاثیر آنتی بیوتیک بر عملکرد مغز

طبق مطالعه ای که روی موش ها انجام شده و در ۱۹ می در مجله Cell Reports به چاپ رسیده، مشاهده شده است آنتی بیوتیک هایی که آنقدر قوی هستند که باکتری های روده را از بین میبرند، میتوانند جلوی رشد سلول های مغزی در هیپوکمپ (بخشی از مغز که در حافظه نقش دارد)  را هم بگیرند. علاوه بر این، محققان از این مساله که چرا یک نوع از گلبول سفید به عنوان یک رابط بین مغز، سیستم ایمنی و روده عمل میکند، پرده برداشته اند.

در این تحقیق که توسط سوزان آسو ولف در مرکز مولکولی دانشگاه برلین آلمان انجام شد، مشاهده شده است که درمان طولانی مدت با آنتی بیوتیک میتواند بر عملکرد مغزی تاثیرگذار باشد. اما پروبیوتیک ها و ورزش میتوانند انعطاف پذیری مغز را متعادل کنند و این موارد باید به عنوان یک درمان واقعی مورد توجه قرار گیرند. دکتر ولف ابتدا در تحقیقاتی که در ۱۰ سال اخیر روی سیستم ایمنی انجام شده بود، متوجه نشانه هایی شد که بیانگر تاثیر سیستم ایمنی بر سلامت و رشد سلول های مغزی از طریق سلولهای T بود. اما تحقیقات محدودی هستند که ارتباطی بین مغز، سیستم ایمنی و روده پیدا کرده باشند.

تاثیر آنتی بیوتیک (1)

در این مطالعه ی جدید، محققان به یک گروه از موش ها مقدار کافی آنتی بیوتیک دادند، تا حدی که تقریبا باکتری های روده را کامل پاکسازی کند. این گروه در مقایسه با گروهی که آنتی بیوتیک دریافت نکردند، در تست های حافظه، عملکرد بسیار ضعیف تری نشان دادند و علاوه بر این، مشاهده شد موشهایی که بار میکروبی روده ی خود را از دست داده اند، رشد و تقسیم سلولی کمتری در ناحیه ی هیپوکمپ (منطقه ای از مغز که در طول زندگی فرد مسئول تولید سلول های جدید مغزی است) داشته اند. در کنار همه ی این مشاهدات، محققان متوجه شدند، علاوه بر تاثیرات حافظه ای، تعداد گلبول های سفید (به ویژه مونوسیت ها) از نوع  Ly6Chi  در خون، مغز و مغز استخوان، به میزان معنی داری کاهش یافته است. بنابراین محققان به سراغ بررسی این مساله رفتند که آیا لنفوسیت Ly6Chi مسئول تغییرات در حافظه و تولید سلول های جدید مغزی است یا خیر.

دانشمندان در تحقیقی دیگر یک گروه از موش های سالم را با یک گروه از موشهایی مقایسه کردند که بار میکروبی سالمی در روده داشتند، اما Ly6Chi  آن ها نسبت به گروه سالم (گروه کنترل) کمتر بود (این کاهش را از طریق دستکاری ژنتیکی و یا استفاده از آنتی بادی علیه Ly6Chi  انجام دادند). نتیجه تست های حافظه و مقدار تولید سلول جدید موش هایی که  Ly6Chi   پایین داشتند (در هر دو گروه دستکاری ژنتیکی و آنتی بادی) با گروهی که به علت آنتی بیوتیک درمانی باکتری های روده ی خود را از دست داده بودند، مشابه بود. علاوه بر این، دانشمندان مشاهده کردند که اگر Ly6Chi  را در موش های درمان شده با آنتی بیوتیک را افزایش دهند، حافظه و میزان تولید سلول مغزی جدید بهبود می یابد.

دکتر ولف اظهار داشت: این نتایج برای ما شگفت انگیز بود که سلول های Ly6Chi  از محیط بدن به مغز بروند و اینکه زمانیکه اشکالی در بار میکروبی بدن به وجود بیاید، سلول های Ly6Chi  به عنوان سلول های رابط عمل میکنند. خوشبختانه عوارض جانبی آنتی بیوتیک ها، بازگشت پذیر است. موش هایی که بعد از آنتی بیوتیک درمانی، پروبیوتیک دریافت کردند و یا روی چرخ های مخصوص فعالیت بدنی داشتند، حافظه و توانایی تولید سلول های مغزی جدید خود را دوباره بازیافتند. در این مطالعه، شدت اثر پروبیوتیک ها بر سلول های Ly6Chi ، تولید سلول های جدید مغز و عملکرد شناختی مغز، نتیجه ای کاملا غیر قابل پیش بینی داشت.

اما نتایج این مطالعه باعث شد سئوالات متعددی در زمینه ی باکتری های روده و ارتباط بین Ly6Chi و مغز مطرح شود. با اینکه پروبیوتیک ها باعث بازگشت حافظه در موش ها شدند، اما پیوند مدفوع برای برگرداندن باکتری های مفید روده نتوانست کمکی در این زمینه بکند.

تاثیر آنتی بیوتیک (2)

دکتر ولف در این باره گفت: باعث تعجب بود که پیوند مدفوع طبیعی توانست بار میکروبی طبیعی را به روده بازگرداند، اما تاثیری بر میزان تولید سلول های جدید مغزی نداشت. این میتواند ناشی از این مساله باشد که آنتی بیوتیک ها مستقیما بر تولید سلول جدید در مغز اثر میگذارند و نه به واسطه ی روده. برای روشن شدن این مساله، باید روی موش های آزمایشگاهی ایزوله ای کار کنیم که هیچگونه بار میکروبی در روده ندارند، و به آن ها آنتی بیوتیک بدهیم و نتایج این گروه را با گروههای قبلی مقایسه کنیم.

در آینده، محققان باید به دنبال این مساله بروند که آیا پروبیوتیک درمانی میتواند علائم بیماری های عصبی و روانی را کاهش دهد یا خیر. ما میتوانیم نتایج را توسط مقایسه ی حالت، علائم بیماری های روانی، سطح بار میکروبی روده و عملکرد سلول های ایمنی را قبل و بعد از پروبیوتیک درمانی تعیین کنیم.

بعنوان مثال بیماریهای زیر در اکثر موارد علت ویروسی دارند:

– سرماخوردگی (گرفتگی بینی ٬ گلودرد ٬ عطسه ٬ سرفه ٬ سردرد)

– آنفولانزا (تب ٬ لرز ٬ بدن درد ٬ سردرد ٬ گلودرد ٬ سرفه خشک)

– خیلی از سرفه ها

– برونشیت حاد (سرفه و تب) در بسیاری موارد توسط ویروسها ایجاد میشود.

– فارنژیت (گلودرد) نیمی از این موارد توسط ویروسها ایجاد میشود.

– گاستروانتریت های ویروسی (اسهال و …)

تاثیر آنتی بیوتیک (3)

و بیماریهای زیر در بیشتر مواقع علت باکتریایی دارند:

– عفونتهای گوش – آنتی بیوتیکها بر بیشتر و نه کل عفونتهای گوش موثر هستند.

– عفونتهای شدید سینوسها (که ۲ هفته یا بیشتر طول بکشد.)

– گلودرد استرپتوکوکی

– عفونت ادراری

تنها پزشک است که میتواند از بین انواع مختلف آنتی بیوتیکها ٬ آنتی بیوتیک مؤثر بر بیماری شما را تشخیص دهد. بعنوان مثال اگر شما عفونت گوش داشته باشید ٬ پزشک تشخیص میدهد که چه نوع از باکتریها اغلب میتواند باعث عفونت گوش شود. اگر عفونتی باشد که بتواند توسط گونه های مختلفی از باکتریها ایجاد شود یا توسط باکتریهایی ایجاد شود که قابل پیش بینی نباشد که به چه آنتی بیوتیکی حساس است ٬ آزمایشگاه نمونه هایی از خون ٬ ادرار یا نسج فرد بیمار را میگیرد و از طریق تکنیک های خاصی مثل رنگ آمیزی یا کشت به تشخیص باکتریهای ایجاد کننده عفونت و یا تعیین حساسیت آنها به آنتی بیوتیکها کمک میکند. عوامل مؤثر دیگر در انتخاب آنتی بیوتیک از طرف پزشک ٬ اطلاع از سابقه حساسیت بیمار به یک آنتی بیوتیک خاص ٬ قیمت دارو ٬ زمانبندی دوز دارو ٬ عوارض عمومی دارو ٬ سن بیمار ٬ بقیه داروهایی که فرد دریافت میکند و محل اکتساب عفونت در جامعه است ٬ مثلاً اینکه آیا بیمار در خانه سالمندان زندگی میکند یا نه ٬ زیرا باکتریهای متفاوتی در این گونه محیط ها میتوانند عامل بیماری باشند.

  استفاده از آنتی بیوتیکها در بیماریهای ویروسی :

– نه عفونت را درمان میکند.

– نه مانع از سرایت بیماری میشود.

– نه حال بیمار را بهتر میکند.

– ممکن است عوارض جانبی خطرناک داشته باشد.

– باعث گسترش مقاومت آنتی بیوتیکی میشود.

  مقاومت آنتی بیوتیکی چیست؟

آنتی بیوتیکها از طریق مقابله با عوامل بیماریزا باعث بقای زندگی میشوند ٬ اما بعضی باکتریها آنقدر قوی میشوند که میتوانند مقابل این داروها مقاومت کنند و در نتیجه داروها بخوبی عمل نکنند ، این یعنی مقاومت آنتی بیوتیکی. در این صورت انواع قویتر باکتریها کشته یا متوقف نمیشوند ٬ بلکه می مانند ٬ رشد میکنند و گسترش پیدا میکنند . این بار دیگر باکتریها سخت تر کشته یا متوقف میشوند.

مقاومت آنتی بیوتیکی یکی از مهمترین معضلات بهداشتی جامعه امروز است. این مساله بطور آشکار باعث خطر برای افرادی میشود که عفونت ساده ای داشته و در صورت درمان تحت نظارت پزشک میتوانستند بخوبی بهبود یابند ٬ اما با مصرف نابجای آنتی بیوتیک در دفعات قبل باعث بی تاثیر شدن این داروها شده اند.

تاثیر آنتی بیوتیک (4)

  زمانی که آنتی بیوتیک نتواند تاثیر کند، نتیجه این خواهد بود که :

– بیماری طولانی تر میشود.

– بیماری پیچیده تر میشود.

– مراجعه متعدد به پزشک یا حضور طولانی در بیمارستان را به دنبال خواهد داشت.

– نیاز به داروهای گرانتر و سمی تر خواهد بود.

– چه بسا عفونت های مقاوم منجر به مرگ ایجاد شود.

فقط خود بیماران تنها کسانی نیستند که از این نتیجه رنج میبرند ٬ بلکه افراد سالم جامعه هم ضربه خواهند خورد. باکتریهای مقاوم بسرعت بین اعضای خانواده ٬ همکلاسی ها و همکاران گسترش خواهد یافت و سلامت افراد جامعه با گونه بیماریزای جدیدی که به سختی و با هزینه زیاد درمان میشود ٬ تهدید خواهد شد.

گونه هایی از انواع باکتریهایی که به آنتی بیوتیک مقاوم شده اند ٬ شامل انواع ایجاد کننده عفونتهای پوستی ٬ مننژیت ٬ بیماریهای قابل انتقال از راه جنسی و عفونتهای دستگاه تنفسی مثل ذات الریه ونیز فارنژیت یا گلودرد چرکی است.

بنابراین:

استفاده بیش از حد یا نادرست از آنتی بیوتیکها ٬ یعنی مشارکت در گسترش مقامت در باکتریها

تاثیر آنتی بیوتیک (6)
  برای مقابله با این پدیده :

۱- در صورت داشتن بیماری ویروسی از پزشک تقاضای آنتی بیوتیک نکنید و پزشک را برای تجویز آنتی بیوتیک تحت فشار قرار ندهید.

۲- دوره درمان را حتی در صورت بهبودی کامل کنید ٬ در غیر اینصورت باکتری ها بطور کامل از بین نمیروند و باکتریهای باقیمانده باعث عفونت مجدد میشوند که ممکن است این بار مقاوم شده و دیگر به آنتی بیوتیکها جواب ندهند.

۳- داروهای باقیمانده را دور بریزید و برای روز مبادا ذخیره نکنید ٬ زیرا آنتی بیوتیک تجویزی روی همان عفونت بخصوص مؤثر و صرفاً برای شما در آن ایام تجویز شده است.

۴- دارو را در ساعات معین شده توسط پزشک یا داروساز مصرف کنید. آنتی بیوتیک زمانی مؤثر خواهد بود که بطور منظم مصرف شود.

۵- آنتی بیوتیکهای خود را به دیگران پیشنهاد نکنید حتی اگر علایم شما یکسان باشد ٬ زیرا ممکن است برای بیماری آنها مناسب نباشد. دریافت داروی اشتباه ممکن است درمان صحیح را به تاخیر بیندازد و باکتریها در این فاصله تکثیر پیدا کنند.

۶- در مورد نحوه مصرف صحیح آنتی بیوتیکها با پزشک یا داروساز مشاوره کنید. مصرف نادرست آنها میتواند جذب آنها را تحت تاثیر قرار داده و باعث کاهش یا حذف اثر آنها شود.

۷- در صورت فراموش کردن دوز مصرفی یا اشتباه در مصرف ٬ با پزشک یا داروساز مشاوره کنید.

زمانی که شما آنتی بیوتیک را بدرستی مصرف کنید ٬ بهترین کار را برای سلامت خود ٬ خانواده و اطرافیان انجام داده اید .

در موقع دریافت آنتی بیوتیک باید بدانید که :

– چه عوارضی دارد؟

– برای پیشگیری از عوارض جانبی چه کار میتوان کرد؟

– بهترین زمان مصرف دارو چیست؟ پس از غذا یا با معده خالی؟

– آیا آنتی بیوتیک مورد نظر با داروی دیگر مصرفی ما مثل داروی جلوگیری از بارداری تداخل دارد؟

– آیا در صورت مصرف با داروهای دیگر، غذا یا الکل امکان واکنشهای ناخواسته وجود دارد؟

– بهترین شرایط نگهداری آنتی بیوتیک چیست؟

– روش آماده سازی پودرهای آنتی بیوتیک را از داروساز سؤال کنید.

  هنگام مراجعه به پزشک او را در جریان مسایل زیر قرار دهید:

– حساسیت دارویی که در گذشته داشتید.

– رژیم غذایی بخصوصی که دارید.

– حساسیت به داروها یا غذاها

– بارداری و یا شیردهی

– داروهایی که مصرف می کنید.

– مکمل های گیاهی که در حال حاضر مصرف می کنید.

– سایر بیماریهایی که به آن مبتلا می باشید از جمله فاویسم یا کم خونی داسی شکل.

تاثیر آنتی بیوتیک (7)

عوارض جانبی آنتی بیوتیکها:

عمدتاً شامل ناراحتی های ملایم گوارشی ٬ تهوع ٬ اسهال یا مدفوع نرم است. بعضی آنتی بیوتیکها ممکن است باعث حساسیت به نور آفتاب شوند.

درصورت داشتن عوارض زیر با پزشک تماس بگیرید:

استفراغ ، اسهال آبکی شدید، دردهای شکمی شدید، پلاکهای سفید بر روی زبان ، وجود ترشح یا خارش واژن ( ناحیه تناسلی خانمها)

واکنش های حساسیتی:

بعضی افراد به بعضی گروههای آنتی بیوتیکها (عمدتاً گروه پنی سیلین ها) حساسیت دارند ، در این صورت پزشک در صورت آگاهی، آنتی بیوتیک آن گروه را تجویز نخواهد کرد. علائم حساسیت شامل جوشهای ریز قرمز ، خارش ، کهیر ٬ ورم لب ٬ صورت و زبان و موارد شدیدتر مثل سختی در تنفس و کاهش فشار خون می باشد.

  در خانمها ٬ علاوه بر موارد فوق باید به نکات زیر توجه شود:

۱- ممکن است مصرف آنتی بیوتیک منجر به عفونت قارچی واژن شود ٬ علت این مساله این است که در اثر مصرف این داروها ٬ باکتریهای معمول که در واژن زندگی می کنند ٬ کشته میشوند و در نتیجه قارچ بسرعت رشد میکند. علائم ٬ شامل یکی یا بیشتر از این حالتهاست: خارش ٬ سوزش ٬ درد در زمان نزدیکی و ترشحات واژن

۲- آنتی بیوتیک ممکن است باعث شود تاثیر قرصهای خوراکی جلوگیری از بارداری کم شود ٬ چه بسا در طول دوره درمان با آنتی بیوتیک استفاده ازروشهای دیگر ضد بارداری لازم باشد که در این موارد باید از داروساز یا پزشک مشاوره بگیرید.

۳ – درخانمهای باردار ٬ بعضی آنتی بیوتیکها میتوانند از جفت عبور کنند و به جنین صدمه برسانند.

پزشک باید از تمام مسائل فوق آگاه باشد.

  نکات بهداشتی برای پیشگیری نسبی از ابتلا به عفونتها :

۱- دستان خود را به دقت با آب و صابون بشوئید ٬ علی الخصوص قبل از غذا خوردن ٬ بعد از توالت و تماس با مدفوع (مثل تعویض کهنه بچه)

۲- برای جلوگیری از عفونتهای غذایی ٬ میوه و سبزیجات را به دقت بشوئید و گوشت و تخم مرغ را کامل بپزید.

۳- مطمئن باشید که خودتان و فرزندانتان تمام واکسن های لازم را دریافت نموده اید و یادآورهای آن را به موقع تزریق نموده اید.

۴- از تماس نزدیک فرد بیمار با دیگران حتی الامکان پرهیز شود.

پاسخی بگذارید

جدیدترین مطالب
پربیننده هفته
پربیننده ماه

مطالب طنز و سرگرمی

استاتوس ها